VESA-standaarden voor monitorbevestiging
Je hebt een monitorarm of muurbeugel gekocht, je draait de monitor om en dan blijkt: de gaten passen niet. Of erger, er zitten helemaal geen gaten in de achterkant. Dit is het moment waarop de meeste mensen voor het eerst het woord VESA tegenkomen.
De VESA-standaard legt vast waar de vier schroefgaten op de achterkant van een monitor zitten en hoe ver ze uit elkaar staan. VESA is de afkorting van Video Electronics Standards Association, de brancheorganisatie die deze en andere beeldstandaarden vastlegt. Als je weet welke VESA-maat jouw monitor heeft en hoe zwaar hij is, is een beugel kiezen eigenlijk niet meer dan een tabelletje aflezen.
In dit artikel lees je welke gatafstanden gangbaar zijn, hoe je in een minuut meet welke jouw monitor heeft, en wat je doet als er helemaal geen VESA-gaten op je scherm zitten. Ook de twee klassieke valkuilen komen langs: gewicht en schroeflengte.
In het kort
- Meet de afstand tussen de schroefgaten in millimeters, horizontaal en verticaal. Dat getal, bijvoorbeeld 100 x 100, is je VESA-maat.
- De meeste monitoren tot 27 inch gebruiken VESA 75 x 75 of 100 x 100. Grotere schermen gaan richting 200 x 200 en verder.
- Check het gewicht van je monitor zonder voet en vergelijk dat met het maximale draagvermogen van de beugel. Te zwaar is een echte veiligheidskwestie.
- Gebruik de schroeven die bij de beugel zitten en controleer de lengte. Te lange schroeven beschadigen de elektronica in je monitor.
- Geen VESA-gaten? Dan is een adapterkit of een klembeugel de oplossing, geen boormachine.
Wat is de VESA-standaard precies
VESA is de organisatie achter een stapel standaarden uit de pc-wereld, waaronder DisplayPort. Voor monitorbevestiging is de relevante standaard de FDMI, voluit Flat Display Mounting Interface. Die beschrijft het patroon van vier schroefgaten in een vierkant of rechthoek op de achterkant van een scherm.
Binnen die standaard bestaan varianten met namen als MIS-D, MIS-E en MIS-F. De letters lopen op met de maat: MIS-D dekt de kleine maten van 75 x 75 en 100 x 100 millimeter, MIS-E gaat tot 200 x 100, en MIS-F dekt de grote stappen daarboven, tot aan patronen voor zware televisies. In de winkel zie je die letters zelden. Je zoekt gewoon op het getal, en dat is ook hoe fabrikanten het in specificaties vermelden: VESA 100 x 100.
Eén praktisch detail: de gaten zijn genormaliseerd, de schroefdraad ook. Voor monitoren tot ongeveer 200 x 200 is dat vrijwel altijd M4, een metrische schroef met een diameter van 4 millimeter. Grotere televisiematen gebruiken vaak M6 of M8.
| VESA-maat | Variant | Typische schermgrootte | Schroefdraad |
|---|---|---|---|
| 75 x 75 mm | MIS-D | Monitoren tot circa 24 inch | M4 |
| 100 x 100 mm | MIS-D | Monitoren van circa 22 tot 32 inch | M4 |
| 200 x 100 mm | MIS-E | Brede en grotere monitoren | M4 |
| 200 x 200 mm | MIS-F | Grote monitoren en kleine tv's | M4 of M6 |
| 400 x 400 mm en groter | MIS-F | Televisies en zeer grote schermen | M6 of M8 |
Zo meet je welke VESA-maat jouw monitor heeft
De snelste route is de specificatiepagina van de fabrikant. Zoek het typenummer van je monitor op en kijk bij montage of bevestiging. Daar staat vrijwel altijd de VESA-maat. Geen zin om te zoeken of de pagina verdwenen? Dan meet je het zelf, dat kost een minuut en een liniaal.
De gaten zitten soms verstopt onder de voet of onder een afdekplaatje. Haal de voet eraf volgens de handleiding voordat je gaat meten; veel voetjes klikken los met een knopje of zitten met vier schroeven vast.
In vier stappen je VESA-maat meten
Scherm uitzetten en omdraaien
Leg de monitor met het scherm naar beneden op een zachte ondergrond, bijvoorbeeld een gevouwen handdoek. Trek de kabels eruit zodat je ruimte hebt.
Voet of afdekplaatje verwijderen
De VESA-gaten zitten vaak precies daar waar de voet vastklikt. Verwijder de voet of het plaatje zodat de vier schroefgaten zichtbaar zijn.
Horizontaal meten
Meet van het midden van het linkergat tot het midden van het rechtergat, in millimeters. Noteer dat getal.
Verticaal meten
Meet van het midden van het bovenste gat tot het midden van het onderste gat. De twee getallen samen, bijvoorbeeld 100 x 100, zijn je VESA-maat.
Valkuil 1: gewicht is net zo belangrijk als de maat
Een beugel die qua gaten past kan nog steeds de verkeerde zijn. Elke beugel en monitorarm heeft een maximaal draagvermogen in kilogram. Overschrijd je dat, dan zakt de arm langzaam weg, kantelt het scherm naar voren, of in het slechtste geval laat de constructie los.
Let op: het gewicht dat fabrikanten van monitors opgeven is vaak mét voet. Voor de beugel telt het gewicht zonder voet. Dat scheelt vaak een kilo of meer. Weeg het scherm desnoods even op de keukenweegschaal als je het niet betrouwbaar kunt terugvinden.
Andersom is er ook een ondergrens bij gasveerarmen, de verstelbare armen die je soepel in hoogte beweegt. Is je monitor te licht voor de veer, dan drijft hij omhoog en blijft hij niet op de ingestelde hoogte staan. Check dus zowel het maximum als het minimum van de arm.
Valkuil 2: de verkeerde schroeflengte
Bij een beugel zitten meestal meerdere setjes schroeven en kunststof afstandhouders. Dat is geen overdaad maar noodzaak. De achterkant van monitoren is niet overal even diep en het schroefdraad in de gaten reikt maar een beperkt aantal millimeters naar binnen.
Een te lange schroef drukt door het gat heen tegen printplaten of het paneel aan. Dat is een bekende oorzaak van verticale strepen of een scherm dat na montage vreemde vlekken toont. Een te korte schroef pakt te weinig windingen en houdt niet.
De vuistregel: de schroef moet ver genoeg het gat in gaan om stevig te grijpen, maar niet doorlopen tot je weerstand voelt tegen de binnenkant. Zit de schroef los in het gat maar steekt hij ver uit, dan gebruik je een afstandhouder tussen beugel en monitor. Draai met de hand en met gevoel; een schroefmachine is hier geen goed idee.
Geen VESA-gaten op je monitor: dit zijn je opties
Vooral slanke all-in-one pc's, sommige Samsung- en LG-modellen en veel budgetmonitoren hebben geen VESA-gaten. Je hebt dan drie realistische routes.
De eerste is een VESA-adapterkit van de fabrikant zelf. Sommige merken verkopen een plaat die in de voetopening klikt en alsnog een VESA 75 x 75 of 100 x 100 patroon biedt. Dit is de netste oplossing als die voor jouw model bestaat.
De tweede is een universele klemmen-adapter. Dat is een beugel die het scherm aan de randen vastklemt met gevoerde klemmen en aan de achterkant een standaard VESA-patroon aanbiedt. Controleer hier de dikte en het gewicht dat de adapter aankan, en of de klemmen je knopjes of aansluitingen niet blokkeren.
De derde optie is eerlijk gezegd soms de beste: accepteer dat dit scherm niet aan een arm hangt. Als je monitor fragiel is, een gebogen achterkant heeft of heel licht gebouwd is, is klemmen een compromis. Een goedkope verhoger op het bureau lost het ergonomieprobleem dan vaak net zo goed op. Wil je meer schermruimte naast dit scherm, lees dan hoe je een tweede monitor aansluit in onze uitleg over pc-aansluitingen.
Veelgestelde vragen over VESA
Is VESA 75 x 75 hetzelfde als VESA 100 x 100?
Nee. Het zijn twee verschillende gatafstanden binnen dezelfde standaard. Veel beugels hebben een plaat met gaten voor beide maten, dus in de praktijk dekt één beugel vaak 75 x 75 én 100 x 100. Meet wel even voordat je koopt.
Past een tv-beugel ook op mijn monitor?
Als de gatafstand en het schroefdraad overeenkomen wel, maar tv-beugels zijn vaak gebouwd voor grotere maten zoals 200 x 200 en gebruiken dikkere schroeven. Omgekeerd is een monitorbeugel vrijwel nooit sterk genoeg voor een tv.
Waar vind ik de VESA-maat in de specificaties?
Zoek het typenummer van je monitor op bij de fabrikant en kijk bij montage, bevestiging of muurbevestiging. Staat er niets, meet dan zelf de afstand tussen de gaten in millimeters, horizontaal en verticaal.
Hoe weet ik of mijn monitor te zwaar is voor een monitorarm?
Weeg het scherm zonder voet of zoek het gewicht zonder standaard op. Vergelijk dat met het opgegeven draagbereik van de arm. Bij een gasveerarm moet je gewicht binnen het minimale én maximale bereik vallen, anders blijft het scherm niet op hoogte.
Kan ik zelf VESA-gaten in de achterkant boren?
Nee, doe dat niet. Achter het plaatwerk zit direct elektronica en het paneel. Boren beschadigt vrijwel zeker iets en je garantie is meteen weg. Gebruik een adapterkit of een klembeugel.
