HDMI 2.1 uitgelegd: wat je er echt aan hebt
Inhoudsopgave
In het kort
- HDMI 2.1 (2017) maakt vooral voor gamers iets uit: 4K op 120 Hz en variabele verversing (VRR).
- Kijk je films of series op 4K op 60 Hz, dan volstaat HDMI 2.0. De nieuwe versie voegt daar niets toe.
- Alle functies van HDMI 2.1 zijn optioneel. Check per apparaat welke zijn ingeschakeld, niet alleen het versienummer.
- Voor de volle 48 Gbit/s heb je een Ultra High Speed-kabel nodig, passief betrouwbaar tot ongeveer twee meter.
- Heeft je apparaat geen HDMI 2.1-poort, dan lost een nieuwe kabel niets op. De poort is dan de beperkende schakel.
De standaard
HDMI 2.1 in gewone taal
HDMI is de poort waarmee je een laptop, console of decoder op een tv of monitor aansluit. Versie HDMI 2.1 verscheen in 2017. De grootste verandering: de maximale bandbreedte ging van 18 Gbit/s bij HDMI 2.0 uit 2013 naar 48 Gbit/s. Drie keer zoveel ruimte voor beeld en geluid.
Die extra ruimte maakt twee dingen mogelijk die eerder niet konden: 4K met 120 beelden per seconde, en 8K met 60 beelden per seconde. Voor 4K op 60 Hz, wat de meeste films en series afspelen, was HDMI 2.0 al voldoende.
Naast bandbreedte voegt de versie een reeks losse functies toe die een fabrikant al dan niet mag meenemen. Daarom staat op de doos soms alleen HDMI 2.1, terwijl lang niet elke functie werkt. Hoe je dat controleert, lees je verderop. Zoek je eerst uit welke poorten je pc of laptop überhaupt heeft, dan staat dat in onze uitleg van elke pc-aansluiting.
Voor wie maakt HDMI 2.1 uit?
Hier maakt het het verschil
Dit is de groep waarvoor HDMI 2.1 echt is bedacht. Twee functies tellen: 4K op 120 Hz en VRR. Die laatste staat voor variable refresh rate: het scherm past de verversingssnelheid aan op de beelden die je pc of console levert, waardoor beeldscheuring verdwijnt.
Zonder 2.1 speel je 4K op 60 beelden per seconde, of je moet naar een lagere resolutie voor meer snelheid. Met 48 Gbit/s past 4K 120 wel door de kabel.
4K 120 op tv
Een PlayStation 5 of Xbox Series X kan 4K op 120 Hz leveren. Alleen als je tv of monitor een 2.1-poort heeft is dat bereikbaar. Op een oudere tv blijft de uitkomst 4K op 60 Hz.
Check ook hier per model welke poort 2.1 is. Vaak doet maar één of twee van de HDMI-poorten dit.
Voor 4K op 60 Hz is 2.0 al genoeg
Films lopen op 24 of 60 beelden per seconde. HDMI 2.1 helpt daar niet. Wat wél handig kan zijn: eARC, enhanced audio return channel, waarmee de tv geluid naar een soundbar stuurt in ongecomprimeerde kwaliteit. Ook dat is een optionele functie.
Je merkt vrijwel niets
Voor bureauscherm, documenten en videobellen op 60 Hz volstaat HDMI 2.0. Hier kun je het geld voor een 2.1-kabel beter besparen. Eerlijk gezegd: als je scherm geen 120 Hz aankan, is een dure kabel verspilling.
De functies van 2.1 zijn los inpakbaar
Sinds 2017 mag een fabrikant het label HDMI 2.1 op een apparaat zetten zonder alle functies in te schakelen. Een tv met 2.1 op de doos kan 4K op 120 Hz doen maar geen VRR, of andersom. Dat is de bron van de meeste teleurstellingen hier.
De belangrijkste losse functies: VRR, zoals hierboven; ALLM, auto low latency mode, die het scherm automatisch op gamemodus zet zodra een console opstart; en eARC voor geluid naar een soundbar. Allemaal optioneel, dus soms wel, soms niet.
Ons advies: kijk op de specificatiepagina van jouw apparaat naar de functie zelf, niet naar het versienummer. Staat daar VRR: ja en 4K 120 op HDMI-poort 1, dan weet je waar je aan toe bent. Loop per schakel na welke de beperking vormt: het apparaat zelf, de poort, de kabel of het scherm.
| Specificatie | HDMI 2.0 (2013) | HDMI 2.1 (2017) |
|---|---|---|
| Maximale bandbreedte | 18 Gbit/s | 48 Gbit/s |
| Maximale resolutie | 4K op 60 Hz | 4K op 120 Hz, 8K op 60 Hz |
| Variabele verversing (VRR) | Nee | Ja, optioneel |
| Automatische game-modus (ALLM) | Nee | Ja, optioneel |
| Audiokanaal naar soundbar | ARC | eARC, optioneel |
| Kabelcertificering | High Speed of Premium High Speed | Ultra High Speed |
De kabel: één naam die het moet doen
Voor de volle 48 Gbit/s van 2.1 moet de kabel Ultra High Speed gecertificeerd zijn. De namen in kabel-land zijn bijna zo vrolijk als in USB-land, maar dit is de enige certificering die de volle snelheid dekt. High Speed of Premium High Speed volstaat voor HDMI 2.0.
Hou de kabel kort. Passief koperklust tot ongeveer twee meter is betrouwbaar op volle snelheid. Ga je langer dan drie meter werken, kies een actieve of optische HDMI-kabel. En blijf eerlijk: heeft je laptop of tv geen 2.1-poort, dan verandert een nieuwe kabel niets aan wat er niet werkt.
Zelf checken
Zo controleer je jouw keten in vijf stappen
Kijk naar de functies, niet naar het versienummer
Open de specificatiepagina van je tv of monitor en zoek op de functie zelf: 4K 120 Hz en VRR. Alleen HDMI 2.1 op de doos zegt niets over welke functies er werken.
Gebruik de juiste poort
Vaak is maar één of twee van de HDMI-poorten echt 2.1. De handleiding of de site van de fabrikant noemt welke. Sommige tv's labelen de poort zelf met 4K 120 bijvoorbeeld.
Check de kabel
De kabel moet Ultra High Speed gecertificeerd zijn voor volle 48 Gbit/s. Bij veel tv's en consoles zit zo'n kabel in de doos. Langer dan circa twee meter vraagt een actieve of optische kabel.
Zet de functie aan in het menu
Veel tv's vragen je om een uitgebreide HDMI-modus per poort in te schakelen, soms onder een naam als enhanced of deep colour. Zonder die stap blijft de poort op 2.0-waarden.
Test in de bron
Op een pc kies je 4K op 120 Hz in de beeldscherminstellingen. Op een console staat dit in het video-uitvoermenu. Werkt dat, dan is elke schakel in de keten op orde.
Veelgestelde vragen
Heb ik HDMI 2.1 nodig voor 4K op 60 Hz?
Nee. HDMI 2.0 volstaat. De nieuwe versie speelt pas een rol bij 120 beelden per seconde of 8K.
Mijn tv zegt HDMI 2.1, maar VRR werkt niet. Is de verkoper onjuist geweest?
Die combinatie kan. Alle functies zijn optioneel, dus VRR ontbreken kan kloppen. Check de specificaties van de fabrikant; soms komt de functie later via een firmware-update.
Werkt een nieuwe Ultra High Speed-kabel op een oude HDMI 2.0-aansluiting?
Ja. Een Ultra High Speed-kabel werkt ook op een oud 2.0-apparaat. Hij is achterwaarts bruikbaar; alleen de snelheid van de opstaande poort bepaalt wat er kan.
Is DisplayPort een beter alternatief voor pc-gaming?
Voor een pc-scherm aan je bureau vaak wel: DisplayPort is elders in de pc-wereld de standaard. Sluit je een tv aan op een console of speler, dan is HDMI de route. Houd er verder rekening mee dat alleen die poort telt die beide uiteinden bezitten.
Hoe weet ik welke HDMI-poort van mijn tv de 2.1 is?
Kijk in de handleiding of specificaties. Niet zelden is maar één poort echt 2.1, en die kan op het scherm of doos als zodanig gemarkeerd zijn, soms met 4K 120 erbij.
