HDMI-versies uitgelegd, van 1.4 tot nu
Je koopt een 4K-scherm met 120 Hz, sluit hem aan en krijgt maar 30 Hz. Of er staat HDMI 2.1 op het doosje van je tv, maar 4K met 120 Hz vanuit je console lukt niet. Dan zoek je snel uit welke HDMI-versie je nodig hebt, en dat valt tegen: het versienummer op een poort zegt minder dan je denkt.
Gbit/s betekent gigabit per seconde, de hoeveelheid data die per seconde door de kabel kan. In dit artikel zet ik per HDMI-versie het jaar, de bandbreedte in Gbit/s en de maximale resolutie met refreshrate in een tabel. Daarna leg ik uit waarom fabrikanten sinds HDMI 2.1 zelf kiezen welke functies ze inschakelen, en welke kabel bij welk tempo hoort.
Aan het einde weet je welke schakel in jouw keten van apparaat, poort, kabel en scherm de beperking is, en waar je in een specificatie naar moet zoeken in plaats van naar het versienummer.
In het kort
- HDMI 1.4 uit 2009 haalt maximaal 4K met 30 Hz. Voor 4K met 60 Hz heb je minimaal HDMI 2.0 uit 2013 nodig.
- HDMI 2.1 uit 2017 gaat op papier tot 48 Gbit/s: genoeg voor 4K met 120 Hz en 8K met 60 Hz.
- HDMI 2.2 uit 2025 verdubbelt de bandbreedte naar 96 Gbit/s en is nu vooral relevant voor gamers met 4K met 240 Hz.
- Een poort die HDMI 2.1 heet hoeft die 48 Gbit/s niet te halen. Sinds 2017 zijn de functies van de standaard per fabrikant te kiezen, dus lees de functielijst en niet het versienummer.
- De kabel weegt even zwaar als de poort: voor 4K met 120 Hz heb je een gecertificeerde Ultra High Speed-kabel nodig.
Waarom een poort met een versienummer minder zegt dan je denkt
Tot en met HDMI 2.0 was het versienummer een bruikbare aankoopinformatie: een 2.0-poort kon vrijwel altijd 4K met 60 Hz aan. Met HDMI 2.1 in 2017 veranderde dat. De specificatie werd een menu: fabrikanten mogen zelf kiezen welke onderdelen ze implementeren, zoals VRR (Variable Refresh Rate, een techniek waarbij het scherm de verversing afstemt op de beeldbron) of eARC (enhanced Audio Return Channel, een verbeterde manier om geluid via dezelfde kabel terug te sturen naar je versterker of soundbar).
Belangrijker nog: ook de transmissiemethode is een keuze geworden. TMDS (Transition Minimized Differential Signaling, de manier waarop HDMI tot en met 2.0 beeld verstuurt) haalt maximaal 18 Gbit/s. FRL (Fixed Rate Link, de nieuwere methode uit HDMI 2.1) haalt tot 48 Gbit/s. Een toestel mag TMDS behouden, er eARC aan toevoegen en toch HDMI 2.1 op het doosje zetten. Zo'n poort gedraagt zich in de praktijk als HDMI 2.0 met een paar extra functies.
De fabrikant moet wel vermelden welke functies hij inschakelde, maar die informatie verdwijnt vaak in een kantoornoot op pagina zes van de handleiding. Daarom is de werkwijze eenduidig: kijk niet naar het versienummer, maar naar de bandbreedte in Gbit/s en de lijst met functies in de specificaties. USB was jarenlang kampioen verwarrende namen, maar sinds 2017 doet HDMI fanatiek mee.
| HDMI-versie | Jaar | Bandbreedte | Maximale resolutie en refreshrate | Opvallend |
|---|---|---|---|---|
| HDMI 1.4 | 2009 | 10,2 Gbit/s | 4K met 30 Hz, Full HD met 120 Hz | Introduceerde ARC en de eerste 4K-ondersteuning |
| HDMI 2.0 | 2013 | 18 Gbit/s | 4K met 60 Hz | HDR kwam er pas later bij via versie 2.0a in 2015 |
| HDMI 2.1 | 2017 | 48 Gbit/s | 4K met 120 Hz, 8K met 60 Hz | Introduceerde FRL, VRR en eARC, allemaal los te kiezen |
| HDMI 2.2 | 2025 | 96 Gbit/s | 4K met 240 Hz, 8K met 120 Hz | Vereist een nieuwe Ultra96-kabel voor de volle snelheid |
Wat de tussenversies 2.0a, 2.1a en 2.1b voor jou betekenen
Tussen de grote versies verschenen kleine aanvullingen met een letter. HDMI 2.0a uit 2015 voegde HDR toe (High Dynamic Range, beeld met een groter verschil tussen licht en donker en meer kleuren). HDMI 2.0b uit 2016 bracht geen nieuwe functies, alleen verduidelijkingen in de specificatie.
Bij HDMI 2.1 was het patroon hetzelfde. Versie 2.1a uit 2022 voegde SBTM toe (Source-Based Tone Mapping, waarbij de bron het beeld aanpast aan de eigenschappen van het scherm in plaats van andersom). Versie 2.1b uit 2023 bevatte geen nieuwe functies.
Voor je aankoopkeuze is de les beperkt: het lettertje achter het versienummer verandert zelden iets aan wat je scherm kan. De basisversie, de bandbreedte in Gbit/s en de functielijst van de fabrikant bepalen wat er uit je poort komt.
Zo bepaal je welke HDMI-versie je nodig hebt
Noteer resolutie en refreshrate van je scherm
Bepaal eerst wat je scherm maximaal aankan. Voor 4K met 60 Hz voldoet HDMI 2.0. Voor 4K met 120 Hz heb je HDMI 2.1 met FRL nodig. Voor 8K kom je op HDMI 2.1 of 2.2 uit.
Check beide apparaten op functies, niet op het nummer
Zoek in de specificaties naar de bandbreedte in Gbit/s en naar functies als VRR en eARC, per poort. Op veel tv's haalt maar een deel van de HDMI-poorten de volle snelheid. Ga er nooit vanuit dat het versienummer dit al zegt.
Controleer welke kabel er hangt
Kabels hebben eigen namen: Premium High Speed haalt 18 Gbit/s, Ultra High Speed haalt 48 Gbit/s en Ultra96 is bedoeld voor de 96 Gbit/s van HDMI 2.2. Een oude High Speed-kabel kan bij 4K met 60 Hz prima werken, maar voor 4K met 120 Hz is hij simpelweg te traag.
Test en zoek de beperkende schakel
Stel de resolutie en refreshrate in op je computer of console en kijk welke waarde de maxima is. Blijft die op 4K met 30 Hz steken terwijl je meer verwachtte, dan hangt ergens in de keten een schakel van het niveau HDMI 1.4: apparaat, poort of kabel.
De kabel weegt even zwaar als de poort
Fabrikanten van kabels gebruiken gelukkig geen versienummers, maar eigen keurmerken. Premium High Speed is gecertificeerd voor 18 Gbit/s en dus genoeg voor HDMI 2.0-snelheid. Ultra High Speed is gecertificeerd voor 48 Gbit/s en is nodig als je alles uit HDMI 2.1 wilt halen. Ultra96 is het nieuwste keurmerk, bedoeld voor de 96 Gbit/s van HDMI 2.2.
Een kabel met het certificatiekeurmerk en een hologram op de verpakking is getest op zijn volle bandbreedte. Kabels zijn ook de goedkoopste schakel om te vervangen als iets hapert, dus begin daar als je troubleshoot. Houd de kabel bij 48 Gbit/s kort, in de buurt van een paar meter; voor langere afstanden zijn actieve of optische kabels aan de orde.
Wil je eerst begrijpen welke poort op je laptop of pc welk werk doet, lees dan ons overzicht van pc-aansluitingen uitgelegd. Daarna valt de HDMI-tabel hierboven sneller op zijn plaats.
Veelgestelde vragen
Mijn tv heeft HDMI 2.1, maar 4K met 120 Hz werkt niet. Hoe kan dat?
Ja, dat is precies de val uit dit artikel. HDMI 2.1 garandeert geen 48 Gbit/s, omdat fabrikanten sinds 2017 zelf kiezen welke functies ze implementeren. Je tv kan op TMDS draaien met maximaal 18 Gbit/s en toch het label dragen. Kijk in de handleiding per poort naar de bandbreedte en functies; vaak halen maar een of twee poorten de volle snelheid.
Heb ik een nieuwe kabel nodig voor HDMI 2.1?
Alleen als je meer wilt dan HDMI 2.0-snelheid. Voor 4K met 60 Hz is een Premium High Speed-kabel genoeg. Voor 4K met 120 Hz of 8K heb je een gecertificeerde Ultra High Speed-kabel nodig, anders wordt de kabel de beperkende schakel.
Is HDMI 2.2 nu al de moeite waard?
Voor bijna iedereen nog niet. HDMI 2.2 is pas uit 2025 en apparaten die 96 Gbit/s nodig hebben, zoals schermen met 4K met 240 Hz, zijn schaars. Zit je op 4K met 60 of 120 Hz, dan lost HDMI 2.0 of 2.1 je probleem al op en is extra betalen voor 2.2 geld weggooien. De redactie zegt het liever eerlijk: koop wat je scherm vandaag kan gebruiken.
Wat is het verschil tussen ARC en eARC?
ARC (Audio Return Channel) stuurt geluid over dezelfde HDMI-kabel terug van je tv naar je versterker of soundbar. eARC (enhanced ARC) is de snellere variant uit HDMI 2.1 met ruimte voor ongecomprimeerde surroundformaten. Het is een functie, geen snelheidsklasse, en kan dus per fabrikant wel of niet zijn ingeschakeld.
Ik zie HDMI 2.0 op mijn monitor. Is dat genoeg voor gaming op 4K?
Voor gamen op 4K met 60 Hz is HDMI 2.0 genoeg. Voor 4K met 120 Hz is het niet genoeg, welke console of videokaart je ook hebt. Check in dat geval of je monitor 4K met 120 Hz überhaupt aankan: ook daar kan het versienummer van de poort de beperking zijn.
