DisplayPort-versies uitgelegd
Je hebt een snelle gamingmonitor gekocht, of je wilt twee schermen op je laptop aansluiten, en het beeld blijft steken op 60 Hz. Negen van de tien keer zit de beperking in de versie van DisplayPort die je videokaart, kabel of monitor aankan.
In dit artikel zetten we DisplayPort 1.2, 1.4 en 2.1 naast elkaar, met jaar, bandbreedte en welke resolutie ermee haalbaar is. Daarna leggen we uit waarom DisplayPort op een pc vaak een betere keuze is dan HDMI. Aan het einde weet je welke schakel in jouw keten van apparaat, poort, kabel en scherm de beperking vormt.
In het kort
- DisplayPort 1.2 uit 2010 haalt 21,6 Gbit/s: genoeg voor 4K op 60 Hz.
- DisplayPort 1.4 uit 2016 haalt 32,4 Gbit/s en voegt compressie (DSC) en HDR toe.
- DisplayPort 2.1 uit 2022 haalt tot 80 Gbit/s en is bedoeld voor 8K en hoger.
- De laagste versie in de keten van videokaart, kabel en monitor bepaalt wat er mogelijk is.
- Op een pc is DisplayPort vaak beter dan HDMI door daisy chaining en adaptive sync.
Waarom deze drie versies in de praktijk naast elkaar leven
DisplayPort wordt uitgegeven door VESA, de standaardisatieclub voor beeldinterfaces. Elke versie kreeg een eigen snelheidsnaam. Versie 1.x heet HBR, dat staat voor High Bit Rate. Vanaf 2.x heet het UHBR, Ultra High Bit Rate. De naamgeving doet enigszins denken aan de chaos in USB-land, al is het hier nog net overzichtelijk te houden.
De aansluiting zelf is bij alle versies hetzelfde. Een oude kabel past dus altijd, en een nieuwe monitor werkt ook op een oudere videokaart. De keten draait dan gewoon op de laagste versie die ergens in de keten zit. Daarom is het eerlijke antwoord op welke versie je hebt bijna nooit zonder meer, maar een combinatie van videokaart, kabel en scherm.
| Eigenschap | DisplayPort 1.2 | DisplayPort 1.4 | DisplayPort 2.1 |
|---|---|---|---|
| Verschijnjaar | 2010 | 2016 | 2022 |
| Snelheidsnaam | HBR2 | HBR3 | UHBR10 tot UHBR20 |
| Ruwe bandbreedte | 21,6 Gbit/s | 32,4 Gbit/s | Tot 80 Gbit/s |
| Effectieve bandbreedte | 17,28 Gbit/s | 25,92 Gbit/s | 77,37 Gbit/s bij UHBR20 |
| Resolutie zonder compressie | 4K op 60 Hz | 4K op 120 Hz | 8K op 60 Hz |
| Met DSC (beeldcompressie) | Niet beschikbaar | 8K op 60 Hz | Tot 16K |
| Belangrijkste toevoeging | MST: meerdere schermen over een kabel | DSC en HDR-ondersteuning | Aansluiting op USB4 |
Welke versie heb jij nodig?
Voor een normale 4K-monitor op 60 Hz, de meeste thuiswerkplekken, volstaat DisplayPort 1.2. Dat is ruim tien jaar oud en zit op vrijwel elke pc van het afgelopen decennium.
Voor gamen op hoge verversing, 1440p op 165 Hz of 4K op 120 Hz, zoek je DisplayPort 1.4 of hoger. De versie 1.4 voegt DSC toe, dat staat voor Display Stream Compression: een compressietechniek die het beeld bijna zonder zichtbaar verlies kleiner maakt, zodat er meer door de kabel past. Ook HDR, High Dynamic Range, dus meer contrast en kleurbereik, is in 1.4 voor het eerst netjes geregeld.
DisplayPort 2.1 is alleen relevant als je 8K of meerdere 4K-schermen op hoge verversing wilt aansturen, of als je zeker wilt zijn dat je klaar bent voor de komende generaties. Wees hier eerlijk naar jezelf: voor een enkele 4K-monitor is 2.1 nu overbodig, en veel aangeboden 2.1-hardware draait in de praktijk op de lagere 40 Gbit/s-modus in plaats van de volle 80.
Zo check je in vier stappen welke versie jij hebt
Loop deze stappen langs. Daarna weet je precies welke schakel in jouw keten de beperking is.
Kijk wat je videokaart aankan
Zoek op de site van de fabrikant van je gpu of laptop welke DisplayPort-versie de aansluiting aankan. Nvidia, AMD en Intel vermelden dit doorgaans expliciet in de specificaties. Bij een laptop met alleen USB-C: zoek naar USB-C met DisplayPort alt mode, dat betekent dat de poort het videosignaal van DisplayPort over de usb-kabel meegeeft.
Check je monitor
Staat op je monitor alleen versie 1.2, dan haalt een 2.1-kabel daar niets aan. De specificatie van de monitor staat in de handleiding of op de productpagina.
Bekijk de kabel
Kabels boven de 40 Gbit/s zijn in praktijk ongeveer vanaf twee meter. Voor alles tot en met 1.4 volstaat een normale, goed gebouwde kabel. Bij 2.1 met de volle 80 Gbit/s heb je een kabel met UHBR-certificering nodig, zoek het woord UHBR op de verpakking of bij het product.
Test de combinatie
Stel in Windows of macOS de gewenste combinatie van resolutie en verversing in. Lukt die combinatie in de instellingen niet, dan weet je dat ergens in de keten een lagere versie zit.
Haal adapters uit de keten
Verwijder adapters, verlengkabels en niet nodige tussenstukken. Test dan met een directe kabel van apparaat naar scherm.
Waarom DisplayPort op een pc meestal de betere keuze is
Elke poort heeft zijn sterke kanten. HDMI is op tv's en consoles de norm en DisplayPort op pc's. Op een pc-tafel winnen er drie eigenschappen van DisplayPort het bijna altijd van HDMI.
Ten eerste de daisy chain. Dankzij MST, dat staat voor Multi-Stream Transport, kun je twee schermen op een enkele kabel aansluiten als de eerste monitor een uitvoer heeft. HDMI kan dat niet.
Ten tweede de verversing. Adaptive sync, waarbij de monitor en je videokaart het beeld afstemmen zodat games niet scheuren, werkt op DisplayPort al sinds het begin en is bij AMD en Nvidia op DisplayPort de referentie. HDMI kan dat tegenwoordig ook, maar pas op de duurdere tv's en monitors.
Ten derde is DisplayPort een open standaard van VESA. Fabrikanten betalen er geen licentie voor, wat ketens als pc en monitor per stekker goedkoper maakt. HDMI is dat niet.
Sterke punten van DisplayPort
- Meerdere schermen aan één kabel via MST en daisy chain.
- Adaptive sync, de techniek tegen scheurend beeld, werkt er al langer en breder op.
- Open standaard van VESA, dus geen licentiekosten per stekker.
- Vergrendelbare stekker die kabels langer mee laat gaan.
- Over USB-C via DisplayPort alt mode, zoals op de meeste laptops.
Nadelen
- Op tv's en consoles is HDMI de norm, dus daar is DisplayPort schaars aanbod.
- Heel oude of goedkope monitoren hebben soms alleen HDMI, en bij die prijsclassen blijft dat zo.
- De tweevoudige uitvoer van MST werkt alleen als de eerste monitor een DP-uit heeft, anders heb je er niets aan.
Veelgestelde vragen
Werkt een oudere kabel op een nieuwere poort?
Ja, de uitvoer van DisplayPort is altijd achteruit compatibel. De kabel en de laagste versie in de keten bepalen samen de snelheid.
Heb ik DisplayPort 2.1 nodig?
Alleen als je videokaart dat aankan en je monitor dat nodig heeft. Voor een enkele 4K-monitor volstaat 1.4 ruim, en hardware met het 2.1-label draait vaak op de langzamere variant.
Mijn laptop heeft geen ronde groene stekker, heb ik dan toch DisplayPort?
Dan gebruik je waarschijnlijk USB-C met DisplayPort alt mode, de techniek die het videosignaal van DisplayPort over je usb-kabel stuurt, of een mini-DisplayPort. Die telt volledig mee als DisplayPort.
Is er een versie 2.0 die ik overgeslagen heb?
Ja. Versie 2.0 uit 2019 is nauwelijks in producten terechtgekomen. Versie 2.1 uit 2022 is daarna de versie die fabrikanten echt gingen bouwen.
Kan ik twee schermen op één kabel?
Ja. DisplayPort 1.2 introduceerde in 2010 MST, en sindsdien kun je bij een monitor met een uitvoer een tweede scherm op dezelfde kabel aansluiten.
